105-гIа дакъа

Тобанехь хIума юуш волучунна, шен накъостийн пурба а доцуш, ши хурма я муьлхха а кхечу хIуманах (ши юьхк) схьаэца мегаш цахилар

742. Жабалат бин Сухьайма (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Тхо ибн Зубайраца цхьаьна долуш, йокъа хIоьттина шо деанера тхуна. ТIаккха тхуна хурманаш елира. (ХIума) юуш дохкуш тхо а долуш, тхуна юххешхула тIехволучу IабдуллахI бин Iумара (АллахI реза хуьлда цаьршинна) элира: «Шишша ма эца схьа, хIунда аьлча, боккъалаъ, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкина ду шишша схьаэцар». Цул тIаьхьа ша аьллачкнна тIе туьйхира цо: «… нагахь стагана цуьнан накъосто и дан пурба ца лахь»» (Бухари: 2455, Муслим: 2045).

106-гIа дакъа

ХIума мел яарах а вуза ца вузучо ала дезарг а, дан дезарг а

743. Вахьший бин Хьарба (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «(Цкъа) АллахIан элчанан (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) асхьабаша элира (цуьнга): «ХIай, АллахIан элча, оха хIума юу - (мел йиъча а) дузац-кха тхо (Iабац-кха тхо)». Цо хаьттира: «Ша-ша юуш хир ю аша?». Цара жоп делира: «ХIаъ». (ТIаккха пайхамара (АллахIера къинхентам а, маршо а хуьлда цунна)) элира: «Ткъа шайн хIума цхьаьна а гуллой яа, АллахIан цIе а яккха - (и бахьана долуш) кхачанехь беркат хир ду шуна» (Абу Дауд: 3764).

107-гIа дакъа

ХIума шуьнан (бошхепан) йистошкара яа аьлла дина омра, цунна юккъера яар дихкина хилар

ХIокху декъана догIуш ду пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дешнаш: «…Хьайна хьалхха кховда (хьайна хьалха ерг яа)!» (Бухари, Муслим).

744. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Беркат кхачанна юккъе дуссу - цундела цуьнан йистошкара яа, цунна юккъера ма яа» (Абу Дауд: 3772, Тирмизи: 1806, цо аьлла хIара «хьасан, сахьихь» даржехь хьадис ду).

745. IабдуллахI бин Бусра (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамаран (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) (доккха дечиган) шун дара, «ал-гIарраъ»[1] олуш, веа стага дехьа-сехьа а доккхуш. (Цкъа) цхьана Iуьйранна ламаз диначул тIаьхьа[2], и шун схьадеара. (Оцале цунна чу кхача бан бепиг дара аьтта)[3]. ТIаккха цунна гонаха гулбелира уьш. Уьш дуккха а гулбелча, голашна тIе охьалахвелира АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна). Цхьана Iаьрбочо хаьттира: «Оцу кепара хиина Iар хIун ду хьан?». АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) жоп делира: «Боккъалаъ, АллахIа дика лай вина (ваийтина ву) со, къар ца лун ницкъбархо (зуламхо) ца вина Цо со!». Цул тIаьхьа АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлла: «Йистошкара схьаэца (яа) аша, буьххьераниг хьемае, (тIаккха) беркат дийр ду шуна цуьнгахь» (хIара хьадис дикачу иснадаца Абу Дауда дийцина: 3773).

108-гIа дакъа

(Муьлхха а цхьана хIуманна) тIе а тевжина хIума яар дика цахилар

746. Абу Жухьайфа ВахIба бин IабдуллахIа (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Айса хIума юучу хенахь (цхьана а хIуманна) тIетевижий ца юу аса» (Бухари: 5398).

ХаттIабис аьлла: «Кхузахь дуьйцучу «ТIетевжина» бохучуьнан маьIна - «Шена кIелларчу маттана тIетевжина хиъна Iийриг ву». (Пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) ала лиънарг: ша маттана а, гIайбешна а тIе хиъна Iаш цахилар ду, алсамо хIума яа Iалашо ерг хааре терра. Амма иза охьахуу - хьалагIатта кийчча а волуш, паргIатваьлла охьахиъна а, мацалла малъяллал (бен кхин сов) хIума яа (хиъна а воцуш)».

Иза - ал-ХаттIабин къамел ду. Кхечара «ТIетевжина» бохучуьнан маьIна – «АгIор а ваьлла, шен агIонна тIетевжина Iуьллург ву» аьлла до. Ткъа цуьнах дерг дика хуург АллахI ву.

747. Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) гира сунна - голаш аййина, лаьттахь хиина, хурманаш юуш Iаш» (Муслим: 2044).

110-гIа дакъа

ЯахIуманна тIе алссам куьйгаш кхийдор (дика хилар)

755. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шиннан кхача кхаанна а тоьу, ткъа кхааннан кхача веанна а тоьу» (Бухари: 5396, Муслим: 2058).

756. Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а,маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Цхьаьннан кхача шинна тоьуш бу, шиннан кхача веанна тоьуш бу, ткъа веаннан кхача бархIанна тоьуш бу». (Муслим: 2059).

113-гIа дакъа

Хина тIе хIуп бахар дика цахилар

765. Абу СаIид ал-Худрис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хина чу хIуп бахар дихкиначу хенахь цхьана стага элира: «(Ткъа цкъацкъа) кедахь нехаш ма го суна». (Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) жоп делира: «ТIехкхийса уьш (дIаIанае уьш)». (Оцу стага) элира: «Боккъалаъ, хIаваъ цкъа чуоьзарах ца Iеба со!». (ТIаккха пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) элира: «ХIета хьайн бетера дIабаккхахьа кад[1]»» (Тирмизи: 1888, цо аьлла хIара «хьасан, сахьихь» дарж долуш хьадис ду).

766. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цаьршина) аьлла: «Пайхмара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкина пхьегIина чу садеIар а, цунна чу хIуп бахар а» (Тирмизи: 1889, цо аьлла хIара «хьасан, сахьихь» дарж долуш хьадис ду).

114-гIа дакъа

Ирахь хи мала магар, амма охьахиъна малар дикаха а, бакъахьара хилар а кхетор

ХIокху декъаца юкъаметтиг йолуш лакхахь далийна Кабшат (бинт Сабитан) хьадис а ду, АллахI реза хуьлда цунна.

767. Ибн Iаббаса (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «(Цкъа) пайхамарна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Замзамах хи делира аса, ткъа цо ирахь мелира и» (Бухари: 5617, Муслим: 2027).

768. Ан-Наззал бин Сабрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «(Цкъа) маьждиган кевне[1] веаначу Iелас (АллахI реза хуьлда цунна), ирахь хи а мелла, тIаккха элира: «Боккъалаъ, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) деш гина ву-кха со - шун бIаьргашна хьалхха аса диннарг» (Бухари: 5615).

769. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцина: «АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дийна волучу хенахь кест-кеста леллашехь хIума яа дезаш а, ирахь (хи) мала дезаш а хуьлура тхан» (Тирмизи: 1881, цо аьлла хIара «хьасан» дарж долуш хьадис ду).

770. Iамр бин ШуIайба дийцина, шен дас дийцира, шен дендас (АллахI реза хуьлда цаьршинна) дийцира аьлла: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ирахь а, охьахиъна а (хи) молуш гира суна» (Тирмизи: 1884, цо аьлла хIара «хьасан» дарж долуш хьадис ду). 

77I. Анаса (АллахI реза хулда цунна) дийцина: «Пайхмара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) стагана ирахь а волуш (хи) малар дихкина. Къатадата элира: «Оха Анасе хаьттира: «Ткъа (хIума) яар»? Цо жоп делира: «Иза гуттар а вон ду (вуно ирча ду)» (Муслим: 2024).

772. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шух цхьаммо а, хIуъа хилча а, ирахь (хи) ма молийла, ткъа вицвеллачо - (ша мелларг) охьаIеттаде» (Муслим: 2026).

115-гIа дакъа

Нахана хи малош волучу стага ша тIаьххьара малар суннат хилар

773. Абу Къатадата (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Нахана хи малош волучо ша тIаьххьара молийла» (Тирмизи: 1795, цо аьлла хIара «хьасан, сахьихь» хьадис ду).

120-гIа дакъа

Мадаре хиларан дуьхьа (тIехдеза я кураллин) духарш лелор дитар суннат хилар

ХIокху декъана догIу цхьадолу хьадисаш хIинцале а далийна «Мацаллин а, шогачу дахаран а дозаллех дуьйцучу декъехь»[1]

802. МуIаз бин Анаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «АллахIана хьалха муьтIахь (эсала) хиларна, (шен и лелон) таро йоллушехь (деза) духар (лелор) дитиначуьнга къематдийнахь (Шен берриге) кхолламашна хьалха АллахIа кхойкхур ву - цуьнга шена иманан духарах тIедоха луъург харжийтаран дуьхьа» (Тирмизи: 2482, цо аьлла хIара «хьасан» даржехь хьадис ду).

121-гIа дакъа

Духар хоржучу хенахь юккъера барам ларбар суннат хилар - нах кхаьрда болучунна тIехь кхачам а ца беш, нагахь иза цхьана хьаштанна я ШарIо лоьхучу Iалашоне кхача дацахь

803. Iамр бин ШоIайба дийцина, шен дас дийцира шен дендегара, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Боккъалаъ, АллахI дезаш ву ша диначу диканийн лараш Шен лайна тIехь гар» (Тирмизи: 2820, цо аьлла хIара «хьасан» даржехь хьадис ду).