91–гIа дакъа

Хьехамашкахь барам ларбанбезаш хилар дуьйцу дакъа

Сийлахь-везачу АллахIа аьлла:

«Хьайн Делан новкъа кхайкха хьикматца а, хазачу хьехамца а» («ан-Нахьл», 125).

699. Абу Ваил Шакъикъ бин Салама аьлла: Ибн МасIудан, АллахI реза хуьлда цунна, гуттар а еарин деношкахь тхуна хьехамаш деш Iадат дара, (мухха а цкъа) цхьана стага элира цуьнга: «ХIай, Абу Iабд ар-Рахьман, ма чIогIа лаар-кха суна, ахь тхайна хьехам хIор денна бойла!», - (оцу хьокъехь Ибн МасIуда, АллахI реза хуьлда цунна)  элира цуьнга: «Боккъала а, шун кIордадайта ца лаьа суна, (хIан, цундела) ца бо аса шун хьехамаш (хIора денна), хIунда аьлча АллахIан элчано, АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна, тхуна а цу кепара бора хьехамаш, тхуна кIордорах ларлуш» (Бухари: 70, Муслим: 2821).

700. Абу ал-Йакъзан Iаммар бин Йасира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «Боккъала а, стеган ламаз дехох хилар а, хьехам боца хилар а - цуьнгахь кхетам (фикъхI) хиларан тоьшалла ду. Цундела ламаз дахде, хьехам бацбе» (Муслим: 869).

701. МуIави ибн ал-Хьакам ас-Сулмис (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Цкъа со АллахIан элчанца (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) цхьаьна ламаз деш а волуш, ламаз дечарех цхьаьннан хьоршам тохар нисделча. Аса элира цуьнга: «АллахIа къинхетам бойла хьоьх!». Ткъа нах соьгахьа схьахьежа буьйлира! ХIетахь аса мохь туьйхира: «ХIара хIун ду?! Стенна хьоьжу шу соьга?!» аьлла. ТIаккха шайн варешна тIе куьйгаш детта буьйлабелира и нах! Царна лууш хилларг - сайга къамел ма де бохург дуйла со кхетча, вист а ца хуьлуш, дIасецира со. Цул тIаьхьа АллахIан элча (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) ламаз дерзийна велира. Суна, сан нана а, сан да а санна, хьоме вара иза! Цул хьалха а, я цул тIаьхьа а цул дика хьехархо гина ма вацара суна. АллахIах дуй ма буу аса: цо халахетар ма ца дира суна, я тоха а ма ца туьйхира цо суна, я бага а ма ца лейира цо соьга. Цо элира: «Ламаз дечу хенахь адамашца къамел дан мегаш дац: хIунда аьлча ламазехь хила дезарг – АллахIна тасбихь дар а, АллахI воккхавар а, Къуръан дешар а ду». Я кхин цхьа цуьнах теро хIума элира цо. ТIаккха аса хаьттира цуьнга: «ХIай, АллахIан элча! Дукха хан йоццуш жехIала стаг ма варий со. АллахIа Ислам-дин даийтина вайна. Тхуна юккъехь цхьацца нах бу-кха - хиндерг дуьйцучарна тIеоьхуш». Цо жоп делира: «Хьо ма эхалахь царна тIе». ТIаккха аса хаьттира цуьнга:«Тхуна юккъехь цхьацца нах бу-кха - шайн лелориг вон билгалонех дазош». Цо жоп делира: «Иза – синхьехам бу, церан дегнашкахь чIагбелла болу. Амма цо царна дан цхьа а  гIо дац (шайн дегнаш цуьнах дIацIандан деза цара)»» (хIара хьадис далийнарг Муслим ву: 537).

702. Iирбад ибн ас-Сарис (АллахI реза хуьлда цунна) дийицна: (Цкъа) АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) сел доглазаме хьехам бира тхуна, цунах тхан дегнаш кхералуш, б1ерхиш а доьлхуш…

Кхи дIа а дуьззина и хьадис дийцира цо, оха далийна и хьадис «Хаддаз суннат ларде аьлла дина омра дуьйцучу декъехь», цигахь вай хьахийра ат-Тирмизис хIара «Дика, бакъ хьадис ду» аьлла хилар.