185-гIа дакъа

Ламаз эцаран дозалла

Сийлахь-Везчу АллахIа аьлла:

«ХIай, иман диллинарш! Шаьш ламазе хIуьттучу хенахь - шайн яххьаш йила, голашка кхаччалц шайн куьйгаш а, шайн кортошна мосхьа а де, хьоркашка кхаччалц когаш а дила. Нагахь шаьш жунуб[1] хиллехь - цIанло. Нагахь шаьш цомгаш хиллехь я новкъахь делахь, (иштта) нагахь шух муьлхха а цхьаъ хьаштагIанера схьавеанехь я шу зударшна гергахь хиллехь, (оцул тIаьхьа) шуна хи а ца карийнехь, - цIеначу лаьтте а дерзий, шайн яххьашна а, куьйгашна а хьакха иза. АллахI шуна хало ян лууш вац, амма шу цIандан а, Шен къинхетам шуьга буьззина дIакхачон а (лууш ву) И - шу шукаре хилийта» («ал-Маида», 6).

1024. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезира шена аьлла: «Боккъалаъ, сан уммате къематдийнахь «гIурран мухьажжалин»[2] (олуш) бевр бу къамеле, ламаз эцна ларраш бахьана долуш[3]. Цундела шен седа боккха бан луучо - боккха бойла и» (Бухари: 136, Муслим: 246).

1025. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, шена уггаре а дукха везначу доттагIчо[4] (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) олуш хезна шена аьлла: «(Ялсаманехь) муъма стеган хазаллаша (дIалоцур ю - ламаз оьцучу хенахь) цо йилина хин йолу меттигаш[5]» (Муслим: 250).

1026. Iусман бин Iаффана (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Къинош дIадевр ду - хьакъ долучу кепара ламаз эцначунна тIера, цуьнан мIарашна бухара а цхьаьна ара а дуьйлуш» (Муслим: 245).

1027. Iусман бин Iаффана (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «(Цкъа) АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хIинца хIара аса ма эццара ламаз оьцуш гира суна[6]. Цул тIаьхьа цо элира: «ХIокху кепара ламаз эцначунна - хьалха летийначу къиношна гечдийр ду[7], ткъа цуьнан ламаз а, иза маьждиге вахар а - кхин а тIе (ял хуьлуш) хир ду» (Муслим: 229).

1028. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дийцира аьлла: «Бусалба (я муъма) лайно ламаз эцча - цо шен юьхь ма йиллина, хица а, я оцу хих тIаьххьарачу тIадамца а цхьаьна цуьнан юьхь дIацIанло, шен ши бIаьрг а хьежош, цо летийначу массо къинойх а. Цо шен ши куьг дилича - хица а, я оцу хих тIаьххьарачу тIадамца а цхьаьна цуьнан ши куьг дIацIанло, цо шен шина куьйга летийначу массо къинойх а. Цо шен ши ког билача - хица а, я оцу хих тIаьххьарачу тIадамца а цхьаьна цуьнан когаш дIацIанло, уьш (когаш) а дохуш, цо летийначу массо къинойх а. Иза массо а къинойх дIацIанвелла валлалц[8]» (Муслим: 244).

1029. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «(Мухха а цкъа) кешнашка веаначу АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира: «Маршо хуьлда шуна, хIай, муъма нехан Iойлехь дерш! Тхо а, АллахIана лаахь, шуна тIедогIур долуш ду (Ассаламу Iалайкум, дара къовмин муъминийн, ва инна инша АллахIу бикум лахьикъуна). Суна-м вайна вешан вежарий гойла ма лаьара!». (Наха) хаьттира: «Тхо дац, ткъа, хьан вежарий, хIай, АллахIан элча?». (Царна жоп луш пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) элира: «Шу – сан асхьабаш ду[9], ткъа вайн вежарий - хIинца а (хIокху) дуьненчу бахканза берш бу». Цара хаьттира: «ХIинца а (хIокху дуьненчу) бахканза болу хьайн вежарий муха бевзар бу хьуна, хIай, АллахIан элча?». (Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) хаьттира: «Хьовсал шу, стеган говраш хилча, хьаьжа тIехь кIайн седарчий а, когашна тIехь кIайдаргийн хIазарш а долуш, (и говраш) беккъа цхьана Iаьржачу басахь йолучу говрашна юккъехь а хилча, шен говраш евзар яцара цунна?». Цара жоп делира: «Дера евзар яра, хIай, АллахIан элча!». (ТIаккха пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) аьлла: «Боккъалаъ, ламаз эцар бахьана долуш, хьаьжа тIехь лепаш кIайн седарчий а, куьйгашна а, когашна а тIехь хIазарш а долуш, богIур бу уьш. Ткъа со оцале, уьш ларбеш, хьаьвданна уллохь хир ву» (Муслим: 249).  

1030. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «(Мухха а цкъа) АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) хаьттира (нахе): «Аса дийца шуна и бахьанехь АллахIа къиношна гечдеш а, даржаш айдеш а дерг?»[10]. Цара элира: «Дера дийца, хIай, АллахIан элча!». Цо дийцира: «Иза – халонашка а ца хьоьжуш[11], дуьззина ламаз эцар ду, маьждигашка (оьхуш) дуккха а гIулчаш яхар ду[12], (хьалхара) ламаз дина даьлча (тIахьадогIучу) ламазе хьежар ду, ткъа иза – шун рибатI ду шуна, ткъа иза – шун рибатI ду шуна[13]» (Муслим: 251).

1031. АшIарерчу Абу Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «ЦIано - иманан ах ю[14]» (Муслим: 223).

ХIара хьадис дуьззина схьадалош ду «Собар» дуьйцучу декъехь[15].

Иштта хIокху декъана догIуш ду Iамр бин Iабаса (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина «Догдохийла» юьйцучу декъехь долу хьадис а[16]. Масех тайпа диканаш цхьаьний чулоцуш, чIогIа ладаме хьадис ду иза. 

1032. ХаттIабан кIанта Iумара (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шух муьлххачо а, эца ма деззара ламаз а эцна[17], цул тIаьхьа (хIара доIа) дешча: «Аса тоьшалла до АллахI воцург кхин дела цахиларца. Ша цхьаъ ву И, Шеца накъост а воцуш. Аса юха а тоьшалла до Мухьаммад Цуьнан лай а, элча а хиларца» («АшхIаду ан лá илáхIа иллаллóхIу вахьдахIу лá шарúка лахIу, ва ашхIаду анна Мухьаммадан IабдухIу ва расýлухI») - цунна хьалха, билггал, ялсаманин бархI неI схьайоьллур ю - иза чувахийта царех шена лиъначу неIарехула» (234).  

Оцу хьадисан Тирмизис далочу ривайатехь дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Я АллахI! Тоба дечарех ве Ахьа со, цIано ечарех а ве Ахьа со» («АллóхIуммажIалнú минаттаввáбúна важIалнú минал мутатIаххIирúн»).