351-гIа дакъа

Нах лелачу новкъахь, (уьш садаIа совцуш долучу) IиндагIехь, хин хьосташкахь, иштта дIа царех терачу меттигашкахь а аравахар дихкина хилар

Сийлахь-Везачу АллахIа аьлла: 

«Гуьнахь доцуш муъма стегаршна а, муъма зударшна а зенаш деш берш - шайн ги эладиттин мохь а, билггал, къа а дуьллуш бу» («ал-Ахьзаб», 58).

1771.  Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, (цкъа) АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «НеIалт олучу шина хIуманах ларло!»[1] (Наха) хаьттира: «ХIун ду, ткъа, и неIалт олуш долу ши хIума?». (Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) жоп делира: «Нах лелачу новкъахь а, (уьш совцуш долучу) IиндагIехь а араваханачунна (олуш дерг ду)» (Муслим: 269).

357-гIа дакъа

Бусалба волучу агIор герз а, цуьнах тера хIуманаш а[1] хьажор дихкина хилар - бен а дац иза боккъала делахь а, я бегашна делахь а, иштта дихкина ду кхечуьнга баттара даьккхина тур дIадалар а

1783. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шух цхьаммо а шен вешина тIе герз ма хьажадойла, хIунда аьлча, боккъалаъ, шайтIано шен куьг тIедерзо (йанзаIу) тарло а ца хаьа цунна (я шайтIано шен лаамаза шен карара даккха тарлой а ца хаьа цунна). Ткъа и (бахьанехь) цIеран орана чу вужур ву иза» (Бухари: 7072, Муслим: 2617).

Оцу хьадисан цхьана Муслима далош долучу ривайатехь дийцина, Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) элира аьлла: «Абу ал-Къасима (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлла: «Боккъалаъ малекаша неIалт кхайкхадо шен вешина тIе иралла (герз) хьажийначунна, цо иза дIадерзадаллалц (йанзиIу), (цо и тIехьажийна волу стаг) цуьнан нанас вина ваша велахь а».

(Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна)) аьлла долу «йанзиIа» боху дош «Iайн» элпаца яздеш ду - «зо» элпана кIел каср хьаьрк а тухуш, я «гIойн» элпаца - «зо» элпана тIе фатхь хьарк а тухуш. Оцу шинненан а ул-уллера маьIна ду - «тIехьажор» (йарми), «гамо тийсар» (йуфсиду) бохург, хIунда аьлча «назI» бохучу дешан коьрта маьIна – «сийсаздаккхар» (тIаIн), «бохам» (фасад) бохург ду.

1784.  Жабира (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) баттара даьккхина тур (кхечуьнга) дIадалар дихкира» (Абу Дауд: 2588, Тирмизи: 2164, цо аьлла хIара «хьасан» хьадис ду).

358-гIа дакъа

Бехказа бахьана[1] а доцуш, моллалла кхайкхиначул тIаьхьа, парз-ламаз а ца деш, маьждигера аравалар дика цахиларан хьокъехь

1785. Абу аш-ШаIсаа дийцина: «(Цкъа) Абу ХIурайрица цхьаьна маьждигехь хевшина Iаш дара тхо. Муаззино ламазна моллалла кхайкхиначул тIаьхьа цхьа стаг, хьала а гIаьттина, маьждигера (араволучехьа) дIаволавелира. Абу ХIурайрас маьждигера иза араваллалц шен бIаьрахьажар цунна тIаьхьа а кхарстийна, тIаккха элира: «Цуьнах лаьцна аьлча, ткъа иза Абу ал-Къасимна (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) Iеса хили![2]» (Муслим: 655).

359-гIа дакъа

Бехказа бахьана а доцуш, райхьан[1] схьа ца оьцуш, юхатохар дика цахиларан хьокъехь

1786. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Шена райхьан кховдийначо – юха ма тохуьйла иза: хIунда аьлча йозаллина еза а яц иза, амма хьожа томехь ю цуьнан» (Муслим: 2253).

1787. Анаса бин Малика (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) юха ца тохара шена (совгIатана) кховдийна хаза хьожайогIург» (Бухари: 2582).

362-гIа дакъа

Бозбуунчалла чIогIа хьарам дина хилар

Сийлахь-Везачу АллахIа аьлла:

«Сулайма вацара керстаналла динарг, шайтIанаш дара уьш керстаналле эгнарш, нахана бозбуунчалла Iамор шайна тIеэцна хилла долу…» («ал-Бакъара», 102).

1793. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, (цкъа) пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Iожалле (хIаллаквен) ворхI (къа дарах) ларло». (Наха) хаьттира: «ХIай, АллахIан элча! ХIун (къинош) ду уьш?». Цо жоп делира: «АллахIаца ширк дар (АллахIана санна кхечарна лолла дар), бозбуунчалла, бакъонца а доцуш, АллахIа ден хьарам дина долу адам дер, декхарна тIера ял яккхар (риба), боберийн бахам биина дIабаккхар, тIелатар дечу дийнахь (тIеман майданара) вадар, оьзда болучу цIеначу бусалба зударшна нахаца лелла (аьлла) цIе кхоллар» (Бухари: 2766, Муслим: 89).

363-гIа дакъа

КъурIан а эцна керста нехан мехкашка вахар дихкина хиларан хьокъехь, нагахь и мостагIийн каракхачарна кхерам белахь

1794. Ибн Iумара (АллахI реза хуьлда цаьршинна) аьлла: «АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна), КъурIан а эцна, бусалба нехан мостагIчуьнан куьйга кIел болучу махка вахар дихкира» (Бухари: 2990, Муслим: 1869).

366-гIа дакъа

Буьйса тIекхаччалц дерриге дийнахь вист ца хуьулш Iар дихкина хиларан хьокъехь

1800. Iелас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина: «Аса сайна дагахь латтийна АллахIан элчано (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) аьлларг: «Белла а дац, гIеметтахIоьттиначул тIаьхьа, буьйса йоллалц деригге дийнахь вист ца хуьлуш Iар а дац мегаш» (Абу Дауд: 2873, хIара хьадис «хьасан» даржехь иснад йолуш ду).

Ал-ХаттIабийс хIара хьадис хIокху кепара тидина: «ЖехIалаллин заманашкахь сийлахьчу гIуллакхех лоруш хилла вист а ца хуьлуш Iар, ткъа Ислам-динехь дихкина и тайпа долу хIума. (Оцуьнан метта нахана омра дина тIедиллина) - я АллахI хьехор, я диканиг алар».

1801. Къайс бин Абу Хьазима дийцина: «(Мухха а цкъа) Абу Бакар ас-Сиддикъ (АллахI реза хуьлда цунна), Зайнаб цIе а йолуш, ахьмасхойх йолучу цхьана зудчун хIусаме вахана. (Оцу зудчо хIумма) ца дуьйцуш а гина, хаьттина цо: «Йист хуьлуш хIунда яц иза?». (Наха) жоп делла: «Хьаьж дина цо, йист а ца хуьлуш». Цо аьлла (оцу зудче): «Къамел де, боккъалаъ, (къамел ца деш Iар) магош дац, (хIунда аьлча иза) жехIалаллин (заманахь лелош хиллачу) гIуллакхех ду!». ТIаккха къамел дан йолайелира иза» (Бухари: 3834).

368-гIа дакъа

Доллучунна ницкъ кхочуш а, Сийлахь-Воккха а волучу АллахIа а, Цуьнан элчано а (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) дихкинарг дарах лардалар

Сийлахь-Везачу АллахIа аьлла:

«Цуьнан омрина дуьхьал дерг деш берш ларлойла - шайга бала барах я лазаме Iазап кхачарах» («ан-Нур»: 63).

Сийлахь-Везачу АллахIа аьлла:

«АллахIа лардо шу ша-шех…[1]» («Али-Iимран»: 30).

Сийлахь-Везачу АллахIа аьлла:

«Иштта ду хьан Делан катохар[2], харцо лелош болучу юьртарчу (бахархойх) Цо катухучу хенахь. Боккъалаъ, Цуьнан катохар - Iазапе, луьра ду!» («ХIуд»: 102).

1806. Абу ХIурайрас (АллахI реза хуьлда цунна) дийцина, пайхамара (АллахIера къинхетам а, маршо а хуьлда цунна) элира аьлла: «Боккъалаъ, Сийлахь-Везачу АллахIа эмгаралла до (оьгIаза воьду), ткъа АлллахIан эмгаралла (оьгIазло, меттахйоккхуш дерг) - стага АллахIа хьарам динарг дар ду» (Бухари: 5223, Муслим: 2761).